"Yeni"ye Doğru'da neler oldu

Dağıtımına bu yılın mart ayında başladığımız "Yeni"ye Doğru'nun süreciyle ilgili biraz güncelleme yapma isteği var bir süredir içimde; e hadi o zaman!

Ne olduğunu bilmeyenler için tek cümlelik özet: "Yeni"ye Doğru aslında -benim yazdığım- sıradan bir kitap ama bildiğin kitaplardan değil. Herhangi bir yayınevinden değil, yüz'ün üzerinde insanın maddi-manevi desteği ile kolektif bir şekilde çıktı; kitabevlerinde değil, dağıtımına destek olan kimi ev ve iş yerlerinden -ve gerekirse emreertegun@gmail.com'a yazarak- edinebilirsiniz; satılmaz, isteyen herkese armağandır -ve fakat kitabı edinenlerin, içlerinden gelen armağanı benle paylaşmaları makbule geçer.

Öncelikle, şunu belirtmek isterim ki kitabı yazma ve bastırma sürecinden sonra dağıtımda da çok fazla destek aldım. İstanbul, İzmir, Ankara, Eskişehir, Bursa, Antalya, Çanakkale ve Muğla'da onlarca kişinin emeği geçti bu süreçte. Kimisi kitaplara ev/dükkân sahipliği yaptı; kimisi kitapları bu evlere, dükkânlara ulaştırdı (bu süreçte kimi zaman hiç tanımadığım insanları başka tanımadığım insanlarla buluşturdum, bağladım vs. ve ilginç deneyimler yaşadım); kimisi bunları isteyenlere kargolamama destek oldu; kimisi de okuduğu kitabı başkalarının da okumasını istediği için dolaşıma çıkardı. Tek tek isim yaz(a)mayacağım ama herkese sonsuz şükran! Dağıtım şirketlerine ve diğer aracılara gerek duymadan, 1.021 tane basılan kitap neredeyse tükendi (Aşağı yukarı 150 civarında kaldı galiba). Herhangi bir şeyin, fikrin ve daha da önemlisi bir heyecanın, umudun etrafında kenetlendiğimizde neler yapabildiğimizin harika bir örneği oldu aslında. ((:

ilk imzasız-imzalı kitap sahiplerinden birkaçı ve ben

"Yeni"ye Doğru çok acayip bir zamanda dolaşıma çıktı. Elime geçtiği gün pazartesi idi ve bir gün önce, pazar günü Ankara'da bomba patlamıştı, aynı haftanın cumartesisinde ise İstanbul patladı zaten. Hatta kutlama heyecanım da içimde patlayacaktı az kalsın ancak "kötü" olduğunu düşündüğümüz olaylara karşı "güzel" olanları saklarsak, nasıl çıkacak karanlıklar aydınlıklara diye düşünerek güzel bir doğaçlama son dakika kutlamasıyla ilk imzalı kitaplar* sahiplerini buldu o gece. Ama sonraki zamanlarda da ülke gündemindeki sıkıntılar, sağ olsunlar (!) hiç yalnız bırakmadılar bizleri. Patlamalar ve ölümler, diktatörleşen yönetim, darbe girişimi, karşı darbe uygulamaları, OHAL'ler, sıkışan ve sıkıştırılan hayatlar ve daha neler neler. Bütün bunlar yaşanırken, benim naif kitabım, bana öyle geliyor ki, normal şartlarda ulaşabileceğinden daha az bir kitleye ulaştı. Uzun zamandır içimde bu hissiyat var. Bunu, ne kadar muhteşem yazdığımı düşündüğümden değil, gelen tepkilerden yola çıkarak söylüyorum. Zaten ben kitabı yazan ve defalarca üstünden geçmiş kişi olarak, yazdıklarıma yabancılaşmış hissediyorum genelde; ayrıca okuyunca çok da güzel gelmiyor, hep kusurlar buluyorum. Ancak geri bildirimlere, e-postalara, facebook mesajlarına vs. baktığımda (coşkulananlar, kitaphiçbitmesinistedimciler, hayatını değiştirmek için ciddi cesaret alanlar, çevrelerindeki bir sürü kişiye önerenler, bana uzun uzun yazanlar...), şimdiye kadar üç kere daha biner adet basılmış olması lazımmış gibi geliyor ama öyle olmadı, ilk bin ancak bitme yolunda işte.

* İmzalı diyorum ama ilk birkaç günün kişilerine kitapları imzalamayı unutarak imzaladım. Küçük bir not yazdım, adımı yazdım ama gerçek anlamda "imzalamayı" unuttum hem. Eh, alışmadık popoda don durmayabiliyor.

Gelen yorumları, mektupları okudukça çok daha fazla kişiye dokunmasını isterdim ve istiyorum "Yeni"ye Doğru'nun. Bence hepimizin iyi ve olumlu örneklere, keyifli bir hayat yaşama ihtimalinin gerçekliğine inanmaya ihtiyacı var; üstelik ben ve ben gibilerin yaşamları, bunun hiç de uzak bir ihtimal olmadığını gösteriyor ve umut veriyor. Gerçekçi bir umuttan bahsediyorum, hayalperestlikten değil. Sonuç olarak, evet, şimdilik bu kadar kişiye dokundu ve şu son bir aydır sanki yeniden bir kıpırdandı "işler"; ne zamandır aldığımdan daha fazla dönüş, yorum, mektup, armağan alıyorum şu günlerde. Nasıl devam edecek, bilmiyorum tabii.

***

Armağan demişken... Bu yazıyı okuyanların çoğunun bildiği üzere, gerek bastırmış olduğum kitabım ve diğer yazdıklarım için gerekse zaman zaman düzenlediğim etkinlikler ve diğer her türlü üretimim için belirli bir fiyat koymamayı seçiyor, gönül bedeli diyebileceğimiz uygulamayı tercih ediyorum. Hizmeti ya da ürünü üret ve dolaşıma çıkar, karşılık olarak ne vermek isteyeceklerini bundan faydalananlar takdir etsinler. Kadim armağan ekonomisi prensiplerinin parayla birlikte yürüyen hâli diyebiliriz. Böylece yaptığım, sunduğum her ne ise, isteyen herkes "bunu ödeyebilir miyim" endişesi olmaksızın bundan faydalanabiliyor ve en sonunda da hissettiği şükran duygusu ve bütçeleri doğrultusunda parasal veya başkabirşeysel karşılıklar veriyorlar.

(Neredeyse dört yıldır, paraya erişimim tamamen bu şekilde oldu. İlk başlarda bu uygulamadan dolayı sıkça hayâl kırıklığı yaşıyorduysam da ne mutlu ve çok şükür ki pes etmedim, geri adım atmadım; zaman geçtikçe, ben bu felsefeyi içselleştirdikçe ve kendimi daha iyi ifade edebildikçe, yaptıklarım karşılığında beni daha fazla tatmin eden karşılıklar almaya başladım. Ve her geçen gün, yazarak, düşünerek, hayâl ederek ve yılda birkaç da etkinlik düzenleyerek, geçimimi sağlayabilmeye başladım. Bu gerçekten mutluluk verici. Ben insanlara inandıkça ve güvendikçe, insanlar da elimden daha sıkı tutmaya başladılar.)

Bu uygulamada, son zamanlarda iki yerde dengesizlik hissettim. Biri, ironik bir şekilde, kasım ayında gerçekleştirmiş olduğum "para" etkinliği; bir diğeri ise "Yeni"ye Doğru için almış olduğum geri dönüşlerde oldu. Şu anda bine yakın, belki de -elden ele de dolaştığı için- daha çok kişinin elinden geçmiş bulunan kitaba karşılık vermek isteyen ve veren kişilerin sayısı, takip etmedim ama sanırım 100'ün epey altında kaldı. (Tabii 5 ile 500 TL arasındaki parasal destekleriyle kitabın basılmasını sağlayan bir 54 kişi daha olduğunu unutmadan...) İlk birkaç ayda bu gidişata takılmıştım hatta ve kitabın facebook sayfasında buna dair hislerimi paylaşmıştım:

YazaNdan okuyanlara küçük bir hatırlatma, -ve aslında- ihtiyaç paylaşımı: 

"Yeni"ye Doğru, topluluk desteğiyle hayata geçmiş; önceden belirlenmiş bir karşılığa, bir fiyata dayanmadan, dileyen herkesin alıvereceği, yazaNının herkese hediye ettiği bir kitap. 

Bunla birlikte, bu kitabı yazan kişi; okuyanların, okuduktan sonraki hissiyatlarına ve bütçelerine göre, içlerinden gelen karşılık armağanlarını (para veya başka bir şey olabilir) aktarmaları için alan açıyor; kitabın hem başında hem de sonunda, bu durumu okuyucularla paylaşıyor. 

"Yeni"ye Doğru'nun yazaNı, an itibariyle, kitabı edinen ve okuyan sayısından çok daha az kişiden karşılık armağanı alabildiği için bir miktar huzursuz hissediyor ve bu durumu da şeffafça paylaşmak istiyor. 

İşbu satırlar bunun için yazılıyor. Küçük bir hatırlatma için... Akmak isteyen armağanların akışını kolaylaştırmak için... - 5 Mayıs 2016

Bu satırları yazdığım günler itibariyle ise, durum fazla değişmemiş olsa bile bu konuya çok takılı hissetmiyorum kendimi. Hayat gerçekten de bana ihtiyacım olan her şeyi sunuyor çünkü ve bunun illaki yaptığım şeyler karşılığında doğrudan gelmesi gerekmiyor. Evrenin işleyişi gerçekten de çok acayip. Oradan olmasa buradan, buradan olmasa şuradan geliyor gelmesi gereken. Dolayısıyla yukarıda yazdığım hislere sarılıp kalmadım. Ama yine de itiraf etmem gerekir ki kitap özelindeki alma-verme dengesi konusunda birazcık huzursuz hissediyorum hâlâ. Bir de şu geçiyor içimden: Eğer bu kitaba biraz daha fazla bolluk aksaydı -ve tabii talep de varsa hâlâ- kolayca bir bin taneyi daha cebimden karşılayarak bastırabilirdim mesela. Şu anda bu mümkün olmayacak gibi görünüyor ama bakalım...

***

Bu süreçte başka neler oldu...

- Sevgili Anday Ataman, Açık Radyo'daki programının birini tamamen "Yeni"ye Doğru'ya ayırdı ve kitaptan seçtiği bölümleri okudu.

- Geçtiğimiz ay İzmir'de, Originn'de kitap sürecini ve daha birçok şeyi konuştuğumuz bir söyleşi gerçekleştirdik. Çok keyifli, bol gülmeli ve kitap dağıtmalı (hem de gerçekten imzalayarak) geçen güzel bir gün...

- Onlarca kişiden kitaba dair harika geri dönüşler aldım. Hepsindeki coşku, heyecan ve şükran ifadeleri kendimi dünyanın en şanslı insanı hissettirdi.

- Muhtelif yerlerde (basılı yayın, internet yayınları, kişisel bloglar) kitaba dair yazılar çıktı. Bunların çoğunu beni tanıyan, bilen arkadaşlarım yazarken birkaçı ise tanımadıklarımın elinden çıktı. Her birini büyük bir keyifle okudum. Sağ olsunlar... Aşağıda, bildiğim yazıların bağlantılarını paylaşıyorum, ilgilenenlerin dikkatine...

***

Ohh, ne zamandır böyle bir özet geçmek ve olan-biteni paylaşmak istiyordum; bugüne kısmetmiş. Gerek kitabın daha fazla kişiye ulaşması gerekse diğer her türlü konuyla ilgili bilgi, fikir ve eleştirilerinize sonuna kadar açık olduğumu tekrar tekrar hatırlatmış olayım. emreertegun@gmail.com

***

EK: "Yeni"ye Doğru'ya dair yazılar:

Ceylan Yurdakuler - Yeşil Gazete - Emre Ertegün'den ederi yok, hediyesi çok bir kitap: Yeni'ye Doğru

Bora Eke - Kişisel blog - Yeni'ye Doğru

Tuğçe Isıyel - Bianet - Hiçbir hakkı saklı olmayan kitap: "Yeni"ye Doğru

Ayşe Dirikman Kalıpçı - HT Hayat - Birlikte Yeni'ye doğru...

Mustafa Dermanlı - Birgün - Yeniye doğru bir yaşam deneyi

Nurdan Kan - Kişisel blog - Yeni'ye Doğru

Merve Altundal Öncü - Kişisel blog - Emre Abi'ye Mektup

diğer yarılarıma mektup

Nasıl böyle olduk? Nasıl bu hâle geldik? Bildiğimiz anlamdaki savaşlar ve kötülükler bir yana (bu yazıyı yazma sürecinde bile -sırf benim duyduğum- üç tane büyük olay oldu, dünyada ve Türkiye'de; her an olan ve kanıksadıklarımız hariç), günümüzün her dakikasını -kendimizle, diğerleriyle ve doğayla- savaşla dolduran yaşamları nasıl yarattık? Nasıl oluyor da bu kadar çok aptalca şeyi kendimize rağmen, istemediğimiz, beğenmediğimiz hâlde yapabiliyoruz? Nasıl oluyor da hiç ama hiç inanmadığımız hayatları "mış gibi" yaşayabiliyoruz? Nasıl oluyor da bize hiç uymayan deli gömleklerini giyebiliyoruz (dışarıdan cuk oturmuş gibi görünüyor ama cesaretiniz varsa bir de içeriye sorun)? Nasıl bu kadar sıkıcılaştık ve bunu sürdürebiliyoruz?

Benim olayım belli ki bu; hep çağıracağım yüreğinizin çağırdığı yere, hep hatırlatacağım, hep dürtüklemeye devam edeceğim. Bunu yapmamayı düşünemiyorum bile artık ve bir süre önce bunun iki ana nedeni olduğuna kanaat getirdim.

Birincisi ve sanırım esas neden, bazen kulağıma klişe gelse de galiba doğruyu yansıtan hepimizin bir olduğu gerçeği. Bence inancını yaymak isteyen de, hayat tarzını ve/veya düşüncelerini diğerlerine benimsetmek isteyen de, özünde hepimizin bir olduğu gerçeğini hissediyor ve istiyor ki kendince ulaşmış olduğu "doğruyu", "gerçeği" herkes görsün, herkes kabul etsin. Tabii sorun, yaymaya çalışmada, tanıtmada değil; zorla kabul ettirmeye kalktığında, dayattığında ortaya çıkıyor; güç kullanımı, şiddet uygulamaları ve benzerleri vuku buluyor, kan gövdeyi götürüyor...

Güç kullanımları, dayatmalar benim işim değil ama bence ben de hepimiz birizden çıkan güdüyle ısrarla çağırıyorum insanları kendimce doğru bildiğim yola. Gidişin tepetaklak olduğunu göstermeye, görenleri cüret edip adım atmaya davet ediyorum.

Cüret dediğim yerde bi' durmam lazım, günlerdir içimden ve dışımdan bunun geyiğini yapıyorum çünkü. Geçtiğimiz hafta sonu köyü ve beni ziyarete gelen arkadaşım Dane'yle yapmak istediklerimiz ama cesaret edemeyişlerimiz vs.ye dair konuşuyorduk ve kim bilir kaçıncı kez cesur olduğumu duydum ondan. Buna dair 2,5 yıl önce bir yazı yazmıştım ve esas cesaretin şehirde, hiç sevmediği hayatları, sahte bir güvenlik duygusu içinde yaşayanlarda olduğunu anlatmaya, kendi o anki hâlimle yine kendi eski hâlimi kıyaslayarak anlatmaya çalışmıştım.

Dane'yle konuştuğumuzdan beri gülüp duruyorum ne kadar cesurum diye. Sabah istediğim zaman kalkıp upuzun kahvaltılar yaptığım için mi cesurum acaba, yoksa istediğim kadar okuyup yazabildiğim için mi? Ormanın içinde yaşamak ve bünyeye sürekli tertemiz hava çekebilmekte mi cesaretim, yoksa hiçbir şey yapmak zorunda olmadan yaşamayı seçmekte mi? Akşamları sobada kestane yapmak mı daha büyük cüret istiyor, istediğimde Scrabble vs oynamak mı, çok düşük miktarda para ile harika bir şekilde yaşamak mı, yoksa istediğin zaman (-varsa- bahçe ve hayvan bakımı hariç) ve kimseden izin almadan istediğin süre için istediğin yere gidebilmek mi? Bilemiyorum, lütfen siz yardım edin.

İşte tam da durum buyken ve tam da "hepimiz bir"ken ben nasıl edeyim de bunları kendime saklayayım? Ben nasıl edeyim de bas bas bağırmayayım tanıdığım ve tanımadığım insanlara "hadi gelin artık!" diye. Kendime mi saklayayım bu güzellikleri? Nasıl ederim...

İkinci neden ise, alternatif yaşamlar ve hareketler yaygınlaşmadığı takdirde yaşanacak bir dünya kalmayacağı ve her nerede yaşıyor olursam olayım, sistemin ve kurumların yayılmaya ve doğayı, insanları talan etmeye devam edecek olması ve daha doğrudan etkilenmeye başlama ihtimalim.

Israrla çağırmamdaki ana faktör, açık ara birinci neden olabilir ama ikinci neden de yabana atılır gibi değil. Sizler gelmediğiniz, sizler maddi-manevi kaynaklarınızı, zamanınızı, enerjinizi kendi "yeni"nizi kurmak üzere kullanmadığınız ve "eski"yi beslediğiniz sürece eski iyice gürbüzleşecek ve çok uzak olmayan bir gün hepimizi (yani beni de) ham yapacak. Bunu istemiyorum, bundan korkuyorum; anlıyor musunuz? Gerçek gıdaya ulaşamamaktan, susuz kalmaktan (iki yıldır kış ayları yağışsız geçiyor, bahar ayları neredeyse kayboldu - doğa büyük bir hızla yok oluşa gidiyor; iklim, yılbeyıl fark edilecek kadar hızlı bir değişime girdi) korkuyorum; küresel bir gıda krizinden, su savaşlarından korkuyorum. Bütün bunlardan doğrudan etkilenmek kadar bunlara şahit olmaktan korkuyorum (şu anda şahit olduklarımdan korktuğum gibi).

Çünkü hepimiz biriz, çünkü kendimin ve herkesin iyi olmasını istiyorum, çünkü herkes en azından temel ihtiyaçlarını kolayca karşılasın istiyorum. Dünyadaki mevcut zenginlik ve kaynaklarla bunu kolayca yapabilecekken bunu yapmamamızı sıkıntıyla izliyorum. Dünyada cenneti kurabileceğimizi biliyorken bunu yapmamamıza akıl erdiremiyorum. Armağanlarımıza doğru değil, -kuklaymışızcasına- bizi oynatanların iplerimizi çektiği doğrultuya gittiğimize şahit oldukça öfkeleniyorum.

Ve evet, değiştirmek için değişmemiz gerekiyor ve bunu şimdi yapmamız gerekiyor.

"Yolculuk uzun görünüyor olabilir ama ilk adımlar çoktan atıldı. Şimdi adımları ve safları sıklaştırmanın, topluluklar oluşturmanın, 'çok çok' olmanın zamanı. Hem kendimiz hem de bütün için. Bu sadece ideal ve zorunlu olduğu için değil, aynı zamanda keyifli, şenlikli ve 'gerçek' olduğu için." - Bir önceki yazımdan

***

Bir sürü kişi bu ve benzeri yazıları, videoları, şunları-bunları beğeniyor, kafasını sallıyor, "evet yaa," diyor "adam/kadın haklı!"; sosyal medyada paylaşıyor, "en güzeli" falan diyor ve sonra "ama"lar geliyor. "Ama nasıl", "ama borçlar", "ama çocuklar", "ama şu, ama bu" ve kaldığı yerden devam ediyor her şey; yani, çoğunluk için en azından.

Bir şeyleri değiştirmek isteyenlerin (?) çoğu yine hazır reçete bekliyor çünkü. Gerçi o reçeteye yakın bir şey yazdığımda yine kesmiyor. En az dört-beş paraya erişme yolundan bahsetmişim, "başka nasıl para kazanabilirim sence?" diye soruyor; yola çıkıp hayalindeki yeri bulabileceğinden bahsetmişim, "hangi köye yerleşilir?" diyor. Armut hep ağza düşmüyor, azıcık olsun emek harcamak, belki azıcık olsun risk almak, azıcık olsun kervan yolda düzülürcü yaklaşmak gerekiyor. Her şeyi garantiye alıp yola çıkmak ne mümkün ne de keyifli. Bi' düşsen yola, ne güzellikler çıkacak karşına, inanamayacaksın. Hep öyle oluyor, hepimize öyle oldu, oluyor.

Bütün bunlar okuyanlara ne ifade ediyor bilmiyorum. Benzer şeyleri okumaktan, izlemekten sıkılanlar olabilir fakat ben de kardeşlerimin, öteki yarılarımın mutsuz yaşamlarını sürdürmelerinden ve mutsuzluğu beslemelerinden sıkıldım, naapayım?! Bu cümleler, içimde patlayacağına çığrınmaya devam. ((:

Öperim...

-----------------------------------------

Blog yazarının üç notu: 

1 - Belki bilmiyorsundur, benim bir kitabım var, ismi "Yeni"ye Doğru. Okumak istersen, facebook sayfasına giderek en üstte sabitlenmiş olan iletide, onu nerelerde bulabileceğini öğrenebilirsin. Olmadı, yaz bana. 

2 - Eğer yukarıdaki veya başka bir yazım -veya belki de bir eylemim- bir yerlerine dokunduysa; seni mutlu ettiyse, düşündürdüyse, sana ilham verdiyse ve içinde benim için bir şeyler yapmak üzere harekete geçme isteği duymana yol açtıysa ve bunun sonucunda bana bir karşılık iletmek istersen: emreertegun@gmail.com adresinden bana ulaşır mısın? 

3 - Bu blogdaki ve hayattaki tüm üretimim bütünden beslenip bütüne akmaktadır. Her türlü üretimimi, izin almadan, kısmen ya da tamamen paylaşabilir, çoğaltabilirsin. Hiçbir hakkı saklı değildir. Kaynak gösterirsen memnun olurum.

önce tek tek, sonra çok çok

"O kadar fazla akut durumla, sorunla yüz yüzeyiz ki hayâl kurmaya, ütopya düşünmeye, etik duruş oluşturmaya enerjisi, vakti -ve hatta, bir şekilde bunu yapabilenlere tahammülü- yok birçoklarının. Ve bunu anlayabiliyorum." - Birkaç gün önce defterime aldığım bir not

Çok değil birkaç gün önce keyfim, ırmak olmuş coşkuyla akıyordu. Nihayet köyde biraz yalnız günler; en çok yaz-çiz-oku-izle, arada ormanda yürüyüş, akşamları sobada kestane vs. En güzel direnişin, kalbi temiz tutarak ve görmek istenen değişimi yaşamaya çalışarak gerçekleştirildiğine yürekten inandığım için içim de rahattı. Dünya ve yaşadığım ülke, hiç de daha iyiye gidiyor gibi görünmese de, hatta zihinsel analizlerle bakınca gelecekteki durum pek ümit vaat etmese de ben yapabildiğimi yapıyordum nihayetinde.

Önceki gün müydü, ondan önceki mi (daha doğrusu, galiba iki güne yayılan bir süreç içinde), birden her şey değişti. İstanbul sarı dolmuş patlaması, Halep'te yaşananlar, ülkedeki diktatörvarî yönetim ve diğer tüm sorunları sırtlanıverdim birden. Dünya bir anda başıma çöktü sanki, ne keyif kaldı ne coşku; yazmalar bir anda anlamını yitirdi, kendi kendime yazdıklarımın bile enerjisi düştü. Başka bir dünya hayalleriymiş, ütopik düşüncelermiş, -daha da basitinden- gündelik hayattaki küçük güzelliklermiş; hepsi puf oldu, uçtu gitti. Halbuki yalnızlığa, sosyal medyaya ve diğer küçük, basit ama önemli şeylere dair fikirler geliştiriyor ve yazmak üzere bunları demlendiriyordum içimde ve kendi kendime heyecanlanıyordum. Gün içinde bir sürü bardak su içmeme, düzenli bir şekilde bakliyat filizlendirmeme, yaptığım ekmeklere heyecanlandığım gibi... Ama hepsinin anlamı yitiverdi!

Epeydir, istisnalar hariç, ülke gündemi sorunlarına enerjimi vermemeyi seçiyorum. Seçmek diyorum ama içimden öyle geliyor daha doğrusu. Akut sorunlarla boğuşmak ve onları tamir etmeye çalışmak, bazen gerçekten de günü kurtarmaya yarıyor ama -yarın aynı sorunların daha da büyüyerek karşıma çıkacağını bildiğim için- beni kesmiyor. Bir zamanlar hem gönüllü hem profesyonel olarak parçası olduğum sivil toplum kuruluşlarının çoğunlukla yaptığı gibi yaraya pansuman yapmak istemiyorum mesela; dileğim ve niyetim yaraların yok olması. Yerini bulur-bulmaz, onu bilemem ama çabam galiba hep buna yönelik olacak. Daha azı heyecanlandırmıyor, harekete geçirmiyor beni. (Bu, benim yönelimim ve benim bu yolu seçmiş olmam onu diğer yollardan daha kıymetli yapmıyor. Tam da bu çok önemli konuda, jam kolaylaştırıcı el kitabında 4R* diye bir uygulama var<dı>. Uygulamanın ilgili kısmını çeviriyor ve yazının en altına EKliyorum. Kitabın web'deki son sürümünde bu bölümü göremediğim için kaynak veremedim.)

* Canım Aysu'cum bir buçuk yıl kadar önce, bu 4R'ye dair çok güzel bir yazı yazmıştı. Kesinlikle okunası!

***

Ben gibilerin yaşam tarzı ve önerileri, bazılarına, kolektif çözümler içermiyormuş ve sadece kendimizi kurtarmakmış gibi görünüyor. Yaptıklarım(ız)ın ve söylediklerim(iz)in illaki bütünsel çözümler içermesi gerekmiyor ve-lakin bence bizimkiler içeriyor: Doğaya dönüş yoluna girmek, -ama kırda ama şehirde- yavaş fakat kararlı adımlarla kendi ihtiyaçlarını üretmeyi "hatırlamak", tabii ki tüketimi azaltmak, topluluk hissine (sadece bir arada yaşamaktan değil, her türlü dayanışma ağından bahsediyorum) yeniden sahip çıkmak... Bütün bunlar önce -ve işin güzeli çok hızlı bir şekilde- bunu yapanlara hizmet ediyor; sonra ise, zamanla, yeterince kişi bunları yapıyor olduğu takdirde sistemsel ve bütünsel bir dönüşüme, yani hepimize hizmet etme potansiyeli taşıyor. "Ya hep beraber ya hiçbirimiz" sloganı var ya hani, onu şu şekilde değiştirebilir miyiz (slogan gibi okuyunuz): "Önce teeeek tek, sonra çoooook çok, en sonuuuundaaaa da hep beraaaaaber" ("kurtuluş yok tek başına" kısmı aynı kalabilir.)

Sanıyorum ki şu sıralar "tek tek"le "çok çok" arasında bir yerlerdeyiz. Yukarıda kısaca yazdığım adımları atanların sayısı "çok" diyecek kadar artmadı ama bi' beş yıl önceki kadar da nadir bir durum değil gibi görüyorum. Öyle ya da böyle, hayatını değiştirmek isteyenler de, değiştirmeye başlamış olanlar da, değiştirenler de çok daha fazla. ("Yeni"ye yelken açanlar, eski paradigmada kalanlar ve bunlar arasındaki bağları kurup geçişi kolaylaştıranlara dair çok güzel bir yazı okumuştum aylar önce, sanırım bugünlerde çevirisini yapacağım. Orijinali (İngilizce) için buraya buyrun.)

Diyeceğim -ve umduğum- o ki, kartopu etkisiyle hızla büyüyebilir ve yuvarlanarak, önce "çok çok"a, sonra da "hep beraber"e doğru ulaşabiliriz. Ve evet, ulaşamayabiliriz de. Tek bildiğim şu ki sonucu bizler belirleyeceğiz. Atacağımız ve atmayacağımız adımlarla, tükettiklerimiz ve tüketmediklerimizle, ürettiklerimiz ve üretmediklerimizle, yaptıklarımız ve yapmadıklarımızla biz belirleyeceğiz. Hem tek tek hem de bunun sonucu olarak hep beraber, kolektif olarak...

Ve evet, "çok çok"a ve oradan da "hep beraber"e geçene kadar, bu adımlar naif görünmeye devam edecek. Sadece başkaları tarafından yargılansa iyi, adım atanların kendisi de kendini yargılayabiliyor, sorular ve suçluluk duyguları içe düşebiliyor "ne yapıyorum", "neye yarıyor" gibi. Bunu zaman zaman kendimde de görüyorum, başkalarında da. Ama şu an itibariyle, yaptıklarımı yapmaktan, söylediklerimi söylemekten daha iyi yollar göremiyorum. Değiştirmek için değişmem gerekiyor ve bu kendimle başladığı için minicik, ufacık, naifcecik görünebilir ve sahiden öyle de olabilir. Ama işte bir gün "çok çok"a ve oradan da "hep beraber"e geçtiğimiz takdirde, bu naif adımlar dünyadaki koca bir devrimin, dönüşümün başlangıç adımları olacak.

"En uzun yolculuklar bile tek bir adımla başlar." - Lao Tzu

Yolculuk uzun görünüyor olabilir ama ilk adımlar çoktan atıldı. Şimdi adımları ve safları sıklaştırmanın, topluluklar oluşturmanın, "çok çok" olmanın zamanı. Hem kendimiz hem de bütün için. Bu sadece ideal ve zorunlu olduğu için değil, aynı zamanda keyifli, şenlikli ve "gerçek" olduğu için.

***

Kendimle başlamıştım, öyle son vereyim. Puf olan, uçup giden hayaller, ütopik özlemler tamamen yok olmadı elbette, sadece geçici olarak servis dışı kaldı; hatta şu yazıyı yazma sürecinde (dün gece başladım, bu öğlen tamamlıyorum) bile geri gelme yolunda olduklarını gösterdiler. Ah bi' "çok çok" olsak, belki hiç gitmeyecekler. Şu süreçte bazen tüm hayatım, tüm yaptıklarım saçmalık gibi görünüyor. Ümitsizlik pençesini bi' geçirdi mi fena yaralıyor! Şükür ki muhtaç olduğum pansuman kalbimde yanan güçlü heyecanda ve çevremdekilerin bazen farkında olarak bazen de olmayarak verdikleri desteklerde mevcut. Mesela dün Şule Seda Ay'ın yazdığı şu satırlarla bitireyim; pek iyi geldi bana:

"(...) 

Bir de umut var mecbur olduğum. Şimdi'm var. Şu an hissettiklerim ve hâlâ canlı olan var. Görebildiğim ve yaşadığım dünya var etrafımda. O da benimle. Hep yanımda. Tek hakikatim ve gerçekliğim bu. 

Yanı başımdaki, içimdeki, komşumdaki acıya elimin değmesini ve şifa olmasını istiyorum. Yapabildiğim şeyleri yapabilmek istiyorum. Elim kolum düşmesin istiyorum. 

Sürekli olarak herkesin çaresizlik hâlini okumak, bana da çaresiz olduğumu hissettirsin, beynim bu bilgiyi benden habersiz içselleştirsin, normalleştirsin istemiyorum. Bazen oluyor çünkü, silkeleniyorum. Oradakini görüp burada ne yapabilirim diye sormak ve yapmak istiyorum. Yas tutayım ama harekete geçmek istediğimde, geçebilecek enerjim olsun istiyorum. 

Acıyı sol yanımda hissedip güzellikleri çoğaltmak istiyorum. 

Kendimi yorup büyütmek istediklerimden, dünyadaki güzellikleri görmekten, yaşadığım için şükretmekten, gülümsemekten, kucaklamaktan ve elimden geleni yapmaktan alıkoymak kimseye iyi gelmiyor, şifa olmuyor. Biliyorum." - Şule Seda Ay (Metnin tamamını okumak isterseniz buraya tıklayabilirsiniz.)

***

EK: "4R - DÖNÜŞÜM TEORİSİ

Neden?

Sosyal hareketlerde yer alan kişiler sık sık strateji konusunda anlaşmazlıklara düşüyorlar. Bu anlaşmazlıklar verimli, yıldırıcı veya bölücü olabiliyor. Farklı stratejilerin, genellikle aslında farklı kişiliklerin anlaşmazlığı olduğunu düşünüyoruz. 4R modeli, bu tartışmalara yeni bir gözle bakmamızın ve bu farklılıklarımızı kullanmamızın bir yolu.

4R'ler şunlar:

Reform (ıslah/düzeltme) (Mevcut sistem içinde çalışmak): Toplumdaki mevcut yapıların günlük yaşamımıza ve öz karar alma süreçlerimize doğrudan dokunan etkileri var. Yeni yapılar kurmak üzere çalışırken, eş zamanlı olarak toplumdaki mevcut kurumları da değiştirmeliyiz. Anlıyoruz ki, özellikle de bu insanlarla sıfırdan bir şeyler inşa etmeye niyetliysek, öncelikle insanların çok acil ve çok gerçek ihtiyaçları (açlık, barınma, gelir getiren bir iş sahibi olma ve güvenlik) karşılanmalı. Bu strateji, mevcut politik ve sosyal kurumların, dört bir yana yayılmış acil ihtiyaç ve gerekliliklere yönelik tedavi üretmesine destek oluyor. İnsani yardımlar ve yasa geliştirmeleri, bu yaklaşımın içindedir.

Resist (direniş) (Mevcut sisteme karşı çıkış): Tarih boyunca gördük ki "hak verilmez, alınır". Direniş mücadeleleri en büyük kazanımlarımızı sağlamıştır. Adaletsizliğin derindeki köklerini göstermek için, yıkımı gerçekleştirenlere karşı sıkça ayağa kalkmamız gerekiyor. Bu strateji, meşruiyetlerini sorgulayarak ve eşitsizliği sürdürenlere doğrudan karşı çıkarak, mevcut politik ve sosyal kurumlarımıza meydan okuyor. Doğrudan eylem, topluluk organizasyonları ve sosyal kampanyalar, bu yaklaşıma dahildir.

Recreate (yeniden yaratmak) (Yeni sistemler yaratmak): Tahayyül ettiğimiz gelecekte, artık bize hizmet etmeyen bozuk olanların yerine yeni kurumlara ve uygulamalara ihtiyaç var. Mevcut haksız sistemlere direnir ve onları alaşağı ederken, yeni ve alternatif kurumları ve paradigmaları inşa etmemiz gerekecek. Bu strateji; yepyeni modelleri, yönetişim formlarını, liderlik yapılarını inşa ederek yeni bir toplumu kurmanın yollarını denememizi sağlıyor. Bu yaklaşım; demokratik okullar, onarıcı adalet süreçleri, yerel ekonomiler, açık kaynak teknolojileri gibi süreçleri içerir.

Reimagine (yeniden tasarlamak, yeniden hayâl etmek) (Yeni sistemleri kavramsallaştırmak): Yeni "olma biçimleri" gerektiren kritik bir sosyal evrim sürecindeyiz. Makûl bir dünya kurmak için; ortaklık, kapsayıcılık ve karşılıklı bağımlılık temelli bir toplumun neye benzeyeceğini hayâl edebilmemiz gerekiyor. Bu strateji, diğerleriyle ve bütünle olan ilişkimizle iç içe geçiyor; bireysel ve kolektif hayâl kurma becerimizi hareketlendiriyor ve yeni kültürel normlar oluşturmamızı sağlıyor. Bu yaklaşım ise; sanatı, yaratıcı süreçleri, medyayı, akademiyi, kültürel ve tinsel gelenekleri içermektedir.

(...)

-----------------------------------------

Blog yazarının üç notu: 

1 - Eğer yukarıdaki veya başka bir yazım bir yerlerine dokunduysa; seni mutlu ettiyse, düşündürdüyse, sana ilham verdiyse ve içinde benim için bir şeyler yapmak üzere harekete geçme isteği duymana yol açtıysa ve bunun sonucunda bana para veya başka bir armağan iletmek istersen: emreertegun@gmail.com adresinden bana ulaşır mısın? 

2 - Belki bilmiyorsundur, benim bir kitabım var, ismi "Yeni"ye Doğru. Okumak istersen, facebook sayfasına giderek en üstte sabitlenmiş olan iletide, onu nerelerde bulabileceğini öğrenebilirsin. Olmadı, yaz bana. 

3 - Bu blogdaki ve hayattaki tüm üretimim bütünden beslenip bütüne akmaktadır. Hiçbir hakkı saklı değildir. Her türlü üretimimi, izin almadan, kısmen ya da tamamen paylaşabilir, çoğaltabilirsin. Kaynak gösterirsen memnun olurum.

"İmdat, her yer kadın!" ya da "Erkeklere güzelleme"

Hayatımın "normal"den uzaklaşmaya başladığı yedi yıldır her yerde onları görüyorum. 2009-2012 arasında, yani önce gönüllü, sonraları profesyonel olarak yer aldığım sivil toplumda onlardan geçilmiyordu. Mesela ilk çalıştığım küçük vakıfta, ofiste -gününe göre- üç-beş kişi olurdu: Vakıf başkanı, projeler koordinatörü, -sonradan istihdam edilen- vakıf müdürü, sekreter ve ben. Tahmin edin, tek erkek bendim. Galiba ayda bir yönetim kurulu toplantısı olurdu, yanılmıyorsam dokuz kişiden mütevellit. Tahmin edin, evet, hepsi kadındı. Bir tane nazarlık erkek yoktu aralarında. Psikolojik danışmanlık ve rehberlik bölümü olması hasebiyle, gönüllülerin de büyük kısmı kadın öğrencilerdi bu arada.

İş değiştirdim ve daha büyük bir vakfa geçiş yaptım. Genel merkezde eğitim ve gönüllü departmanında çalışıyordum. Durum nasıldı dersiniz? Departmanın %70-75'i kadın, koordinatörlerin her ikisi ve departman yöneticisi, tahmin edin, kadın! (İlk birkaç ay departman yöneticisi erkekti ama gitti işte) Ha, pozisyonum gereği, sadece erkeklerin görev aldığı bir ekipten sorumluydum ve doğrudan 20 erkekle çalışıyordum; o başka. Ayrıca iki genel müdür gördüm, kadın; diğer departmanların yöneticilerinin neredeyse tamamı kadın, departman çalışanlarının oranını tam kestiremiyorum ama ağırlıklı olarak kadın... Gönüllülerin ise çoğu, yine, kadın.

***

2012'de, bildiğin ya da bilmediğin üzere, iş hayatı defterini kapadım (şu an için, açmaya dair herhangi bir sebep görünmüyor ufukta ama hayat, belli olmaz) ve başka bir hayata doğru yelken açtım. Bu blogun veya "Yeni"ye Doğru'nun okurları gayet iyi biliyorlar, uzatmaya gerek yok ama birkaç anahtar kelimede toplarsak eğer; topluluğa, doğaya, kırsala, armağan ekonomisine, paylaşmaya ve kendimi keşfetmeye doğru yelken açtım diyelim.

Benim için yeni olan bu yolda çok ama çok güzel insanlarla tanıştım. Nicelik olarak da çok, nitelik olarak da... O kadar ki son birkaç yılımın en önemli gündemlerinden biri, bu kadar insana istediğim özeni nasıl gösterebilirim, nasıl yeterince vakit ayırırım konusu. Ve yıllardır gündemimden çıkmadığına göre tahmin edeceğiniz üzere şu an için çözüm bulamadığım bir durum.

Uzatmayalım, bu "çok ama çok güzel insanların" büyük çoğunluğu yine kadınlar. Düzenleyici ya da katılımcı olarak yer aldığım etkinliklerde, atölyelerde kadınlar (erkeklerin oranı %30 olduğunda yatıp kalkıp şükrediyorum); kırsalda yaşamak isteyen ve buna dair adım atmış cesur yüreklerin çoğu kadın; yoga derslerinde, atölyelerinde kadınlar; yazdıklarıma dair geri dönüş yapanların belki %90'ı kadın (ki ana konu, çoğunlukla, değiştirmek istedikleri ve/veya değiştirmeye başladıkları hayatları); kendisiyle uğraşan, didikleyenler çoğunlukla kadın; Çandır'da yaşamı paylaştığım* üç kişinin üçü de kadın, köye ziyaretimize gelen dostların ezici çoğunluğu kadın...

Yazarken yoruldum! ((:

* Bu durumda değişiklik var en azından. Erkek sayısı artmadıysa da kadın sayısı azaldı hiç olmazsa ((:

***

Tüm bu alanların kadınlarla dolup taşmasının birçok nedeni vardır muhakkak, ben gözlemlediğim iki tanesinin altını çizeceğim: Birincisi, kadınların -galiba- bir tık fazla gelişmiş sezgileri ile yanlış giden şeylerden doğru olana doğru adım atmalarının bir nebze daha kolay olması ve cesaretleri. Çevremdeki kadınların erkelerden çok daha cesur olduğunu, çok daha cüretkâr kararları alabildiğini görüyorum. Sezgiler ve cesaret, kadınların adım atma konusunda artısı diyebilirim yani... İkincisi ise, üstümüze yığılan toplumsal cinsiyet rolleri nedeniyle erkeklerin para kazanmaya, ortalama olmaya, düzenin suyuna gitmeye kadınlara göre daha fazla itilmesi. Her ne kadar kadın-erkek denkliği her geçen gün biraz daha hayata geçiyor ve bunlar kadınlar için de geçerli olsa da bu konuda erkeklere toplumun -ve daha kötüsü, kendi kendisinin- yaptığı baskının çok daha büyük olduğunu düşünüyorum. Bu madde de, adım atma konusunda erkeklere eksi puan olarak dönüyor işte. Ve uçurum açılıyor!

***

Yalnız ben erkeklerin varlığına resmen hasret kalmışım. Uzunca bir süredir bunun farkındaydım ama son zamanlarda daha da ayyuka çıktı. Buluşmalarda, çemberlerde -genellikle sayıca çok az olan- erkekler konuşurken daha bir candan dinliyorum sanki; Çandır'a gelen arkadaşlarımızın zeki, çevik ve aynı zamanda erkek olanlarıyla daha fazla sohbet edesim, daha fazla şey paylaşasım geliyor; feysbuk üzerinden paylaşımlarını, yazılarını merakla takip ettiğim kişilerin büyük çoğunluğu erkek. Bu satırları yazarken, bahsettiğim arkadaşlarımın bazıları gözümün önünden geçiyor ve varlıkları, yapabilme, oldurabilme güçleri ve kapasiteleri resmen heyecanlandırıyor beni.

***

Tüm bunlara rağmen, "normal"in temsilcisinin erkekler, "yeni"nin temsilcisinin kadınlar olduğunu söylemekte zorlanıyorum. Her ne kadar bizim cenahta nicelik olarak çok fazla kadın olsa da az sayıda ama o kadar güzel erkekler var ki düşündüğümde burnum sızlıyor. -Hakkında pek okumadığım ama ne ifade ettiğini bir şekilde bildiğimi sandığım- eril ve dişil enerjisi son derece dengeli; hem topraklanmış, sakin hem de ateşi, yapma gücü ve heyecanını barındıran; hem duygularıyla bağ kurmayı başaran hem de güçlü bir zihne sahip; okuyan, araştıran, yol açan, liderlik eden, komik erkekler...

Umarım zamanla sayı olarak da dengeye yaklaşırız. Buna olan bireysel ihtiyaçlarımız bir yana, toplumsal ve ekolojik dengenin yeniden sağlanabilmesi için de çok önemli buluyorum bunu.
Amin.

-----------------------------------------

Blog yazarının üç notu: 

1 - Eğer yukarıdaki veya başka bir yazım -veya belki de bir eylemim- bir yerlerine dokunduysa; seni mutlu ettiyse, düşündürdüyse, sana ilham verdiyse ve içinde benim için bir şeyler yapmak üzere harekete geçme isteği duymana yol açtıysa ve bunun sonucunda bana para veya başka bir armağan iletmek istersen: emreertegun@gmail.com adresinden bana ulaşır mısın? 

2 - Belki bilmiyorsundur, benim bir kitabım var, ismi "Yeni"ye Doğru. Okumak istersen, facebook sayfasına giderek en üstte sabitlenmiş olan iletide, onu nerelerde bulabileceğini öğrenebilirsin. Olmadı, yaz bana. 

3 - Bu blogdaki ve hayattaki tüm üretimim bütünden beslenip bütüne akmaktadır. Her türlü üretimimi, izin almadan, kısmen ya da tamamen paylaşabilir, çoğaltabilirsin. Kaynak gösterirsen memnun olurum.

ormanın fısıldadıkları

Dün ormanda birkaç saatlik yürüyüş yaptım. Amacım, komşuların bahsettiği sandal ağaçlarını* bulmak ve muhteşem meyvelerinden yemekti. Bildiğim birkaç tanesine ulaşmak yerine tarif edilen yerdeki ağaçları bulmaya kalkınca sonuç alamadım. Halbuki eskiden beri hep söylerlerdi bildiğin sorudan başla evladım diye.

* Kocayemişle, diğer adıyla dağ çileği ile akraba; meyveleri de çok benziyor ama aynı değil; ayrıca tütsü vs. yapımında kullanılan, tropik iklimlerde yetişen başka bir sandal ağacı daha var, karışmasın.

sandal ağacı (fotoğraf: web)

Velhasıl meyveyi yiyemedim ama elim boş kalmadı, biraz kekik ve adaçayı toplayıp döndüm eve; bir de zihnimde bir takım cümleler getirdim. Ormandaki yürüyüş sırasında içimde yeşeren, her biri ormandaki yürüyüşü anlatan, oradan doğan; bunla birlikte -sanki- hayatın tümüne yayabileceğimiz birtakım cümleler...

***

Hep yürürsen, hep önüne bakarsın, etrafı göremezsin; sık sık durmak lazım ki neler olduğunu fark edebilesin, anlayabilesin. Yoksa hep bir koşuşturma...

Yolun düzse daha hızlı gidersin; eğer durup bakmayı da unutursan, etrafında olan biteni kaçırabilirsin. Yolun dolambaçlı ise, ister istemez sağa sola bakma fırsatı bulursun. Bütün o dolambaç, fırsat aslında.

Neye bakarsam onu görüyorum. Odun aradığım zamanlar sadece odun görüyordum, bugün sandal ağacı arıyorum ve gözüm başka şey görmüyor. Başka zaman eşek boku oluyor, başka zaman başka bi'şey. Ama illaki, neye bakarsam onu görüyorum. 

Bir şey yoksa da yoktur. Ne kadar baksan, ne kadar dikkat kesilsen de... Yok işte, sandal ağacı yok!

ormanda yolumu kaybettiğimi sandığım an belki de yola çıkış sebebimi buldum (fotoğraf:emre)

Bir yerden ne kadar çok geçtiysen orayı o kadar iyi bilirsin, en ufak bir değişikliği fark edersin. Öte yandan, bir şekilde görmediğini bin kere de geçsen yine fark etmeyebilirsin. Bazen ilk kez geçenler, bazı şeyleri, binlerce kez geçmiş olanın göremediğini görürler. "Aaa, burada adaçayı mı varmış!?"

Gözün hep sağda solda olur da yola hiç bakmazsan o da olmaz. Orman yolu taşlı, kaygan, dikkat etmezsen tehlikeli. Hep denge lazım işte; biraz yol, biraz sağ-sol; biraz yol, biraz sağ-sol...

Doğa yürüyüşünde özellikle inişlerde ve çıkışlarda desteğe ihtiyacım var. Yardımcı olabilecek bir değnek bulduğumda işim çok kolaylaşıyor. 

Bulduğum değneğin beni taşıyabileceğine emin olmak da önemli. Doğru olana yaslanmalıyım; aksi takdirde, tam da değneğe gücümü verdiğimde kırılıverir.

Değneğe ihtiyacım varken kullandım. Sonra düz yola çıkıp da ağırlık olmaya başlayınca attım. İşi biteni atmakta, yük etmemekte fayda var. 

-----------------------------------------

Blog yazarının üç notu: 

1 - Eğer yukarıdaki veya başka bir yazım -veya belki de bir eylemim- bir yerlerine dokunduysa; seni mutlu ettiyse, düşündürdüyse, sana ilham verdiyse ve içinde benim için bir şeyler yapmak üzere harekete geçme isteği duymana yol açtıysa ve bunun sonucunda bana para veya başka bir armağan iletmek istersen: emreertegun@gmail.com adresinden bana ulaşır mısın? 

2 - Belki bilmiyorsundur, benim bir kitabım var, ismi "Yeni"ye Doğru. Okumak istersen, facebook sayfasına giderek en üstte sabitlenmiş olan iletide, onu nerelerde bulabileceğini öğrenebilirsin. Olmadı, yaz bana.

3 - Bu blogdaki ve hayattaki tüm üretimim bütünden beslenip bütüne akmaktadır. Her türlü üretimimi, izin almadan, kısmen ya da tamamen paylaşabilir, çoğaltabilirsin. Kaynak gösterirsen memnun olurum.